ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ :ΜΙΑ ΙΔΙΟΤΥΠΗ ΣΧΕΣΗ

Κρατάω τους μεγάλους έρωτες και τις μεγάλες φιλίες»

ΤΕΤΑΡΤΗ, 20 ΙΟΥΝΙΟΥ 2018 00:00

Η Ευαγγελία Ανδριτσάνου συνομίλησε με τον Αλέξανδρο Ίσαρη, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Ονειρολόγιο» (εκδ. Στερέωμα), για τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, τις σπουδές του στο Γκρατς, τη λογοτεχνία, τη ζωγραφική, τις μεταφράσεις, την πίστη στην τέχνη και τον θεό, την απογοήτευση από τους ανθρώπους.

Της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου

Η ζωγραφική με λυτρώνει, με εξυψώνει, με ανακουφίζει, ακόμα κι όταν ζωγραφίζω δυσάρεστα πράγματα και τερατώδη. Τα τελευταία χρόνια που ζωγραφίζω με μολύβι, αυτή η διαδικασία του μολυβιού είναι σαν meditation. Αλλά όταν γράφω, επειδή φοβάμαι πολύ τις λέξεις, νιώθω μεγάλη ανασφάλεια, γι’ αυτό με κουράζει πάρα πολύ η ενασχόληση με τις λέξεις και τον λόγο. Κι έχω αφιερώσει πολύ μεγάλο τμήμα της ζωής μου και στις μεταφράσεις και στα δικά μου βιβλία.

Ε.Α.: Τι φοβάσαι στις λέξεις;

Α.Ι.: Φοβάμαι πάρα πολύ τις λέξεις, γιατί οι λέξεις έχουν πολύ μακρινό παρελθόν. Είναι φορτωμένες με πάρα πολλά βιώματα και νοήματα, τόσο πολλά, που έχουν αποκτήσει τεράστια δύναμη. Μια λέξη μπορεί να σε κατακεραυνώσει, να σε συντρίψει. Να σου πει κάποιος κάτι και να λιώσεις, να διαλυθείς. Επίσης μια λέξη, όταν είναι θετική ή όταν είναι ένας μεγάλος έπαινος, μπορεί να σ’ ανεβάσει στα ύψη. Αλλά όταν γράφεις ή μεταφράζεις μπορεί να κάνεις κάποιο λάθος, να βάλεις τη λάθος λέξη...

Ε.Α.: Και τι γίνεται όταν κάνεις λάθος;

Α.Ι.: Με πιάνει πανικός. Ειδικά όταν μεταφράζω, γιατί νιώθω μεγάλη ευθύνη απέναντι σ’ αυτόν που μεταφράζω. Ξυπνάω μες στη νύχτα και λέω μήπως δεν έπρεπε να το πω έτσι, μήπως έπρεπε να το πω αλλιώς [γελάει λίγο]. Κι όταν κυκλοφορεί ένα βιβλίο τρέμω μήπως κάποιος ανακαλύψει ένα αδύναμο σημείο ή ένα λάθος μεταφραστικό.

Ε.Α.: Το θέμα είναι να μην προδώσεις αυτόν που αγαπάς και που τον μεταφράζεις;

Α.Ι.: Ναι. Έχω γράψει κι ένα κείμενο, «Συγγραφέας και μεταφραστής: μια ιδιότυπη σχέση». Όταν συγκατοικώ με κάποιον που είναι μεγάλος συγγραφέας, όπως ο Τόμας Μαν, νιώθω απερίγραπτη ευθύνη, διότι ο μεταφραστής –δεν το ξέρει ο κόσμος και ούτε το σκέφτεται– ξαναγράφει το βιβλίο από την αρχή, δηλαδή παίρνει τη θέση του συγγραφέα.

Ε.Α.: Ναι, έτσι είναι.

Α.Ι.: Κι από τη στιγμή που εγώ παίρνω τη θέση του Μούζιλ, πρέπει να γράψω σαν τον Μούζιλ. Γι’ αυτό και στις Αναστατώσεις του οικότροφου Τέρλες αναθεώρησα τη μετάφραση τέσσερις φορές μέσα σε 24 χρόνια, γιατί κάτι δεν μ’ άρεσε κάθε φορά.

Ε.Α.: Τέσσερις φορές!

Α.Ι.: Τέσσερις φορές. Και την Αγωνία του τερματοφύλακα την αναθεώρησα τελείως τώρα που ξανακυκλοφόρησε στην αγορά. Απ’ ό,τι έχω κάνει στη ζωή μου, κι έχω κάνει πάρα πολλά πράγματα, το πιο βασανιστικό, το πιο δύσκολο και το πιο υπεύθυνο ήταν η μετάφραση.

Από το bookpress.gr